Narenciye fidanı

 

 Yetiştirilmek istenen narenciye anacının meyveleri olgunlaştıktan sonra meyve içerisindeki tohumlar çıkartılır. Birçok üretim tesisinde tohumlar 8-hidroksi chinolin sülfat ile ilaçlanmakta fakat bu ilaçlama tohumların ekim zamanına kadar muhafazası için yeterli olmamaktadır.

 

Tohumlar önce su ile yıkanmalı, sonra 15-20 dakika % 0,1 lik zefiran içerisinde bırakılmalıdır. (Zefiran eczane den temin edilebilir.)

Bu sırada su yüzeyine çıkan tohumlar alınıp atılır. Daha sonra kullanılan tohum hacmı kadar ıslatılmış perlitle karıştırılır. Her 1 litre karışıma 50 g carbendazol 50 g captan eklenir. Hazırlanan karışım dışı siyah boyalı cam kavanozlara konulur, kavanozların ağızları hava almayacak şekilde kapatılır. Bu şekilde katlamaya alınan tohumlar 7-20 oC sıcaklıkta saklanır. Yaptığımız denemelerde bu şekilde hazırlanan tohumları çimlenme özelliğini yitirmeden beş yıl saklayabildik. Tohumların muhafaza süresi içinde kavanozların kapakları açılmamalıdır. Hazırlanan tohumların kabukları ilk bir ay içerisine iyice yumuşar, ekildiklerinde kısa sürede çimlenecek durumda korunurlar.

.

FİDANLARIN YETİŞTİRİLMESİ

Ekilecek alan haziran ayında pullukla derin sürülür. Ağustos ayında sulanır, toprak tava geldiğinde goble ile sürülür. Dekara 800-1000 kg kükürt serpilir, tekrar goble ile sürülür. Traktör tekerlek aralığı yaklaşık 150 cm olduğu göz önüne alınarak 150 cm eninde tavalar hazırlanır. Mart ayına kadar çimlenen otlar uygun bir ot ilacı ile yok edilerek tavalar temiz tutulur. Mart ayı içerisinde tavalar üzerine 10 cm aralıklı, 1,5-2 cm derinlikte çizgiler halinde tohum yatakları açılır. Bu işlem için traktör arkasına takılan uygun bir alet kullanılır. Tohum yataklarına 2-3 cm aralıkla konulan tohumların üzeri ince kumla kapatılır. Tava aralıklarına yağmurlama boruları dizilerek sulama yapılır.

Ekim alanına sera kurulur. Sera üzeri şeffaf olmayan, beyaz renkli plastik örtü ile kaplanır. Plastik örtü %50 ışık geçirmelidir. Burada plastik örtünün iki görevi vardır. Biri ekim alanının ısıtılarak tohumların erken çimlenmesini sağlamak, diğeri de tohumların çimlenme ve toprak yüzeyine çıkması sırasında direk güneş almasını engellemektir.

 

 

Çöğürler 10-15 cm oluncaya kadar gübreleme yapılmaz. Tip dışı olan bitkiler sökülüp atılarak ilk seleksiyon yapılır. Sezon boyunca topraktan ve yapraktan gerekli besleme yapılır.

Bitki boyları 30-40 cm olunca sera örtüsü kaldırılır. İkinci seleksiyon yapılır. Eylül-Ekim aylarında yetiştirilen çöğürler sökülür, kökleri düzgün olmayan çöğürler atılır.

Dikim için hazırlanan bitkilerin kökleri 25 cm, üst kısmı 35 cm den kesilerek 40 x 60 cm aralıklarla daha önce hazırlanmış, ottan arındırılmış alana dikilir. Bitkilerin dikim sırasında ve dikimden sonra su kaybını önlemek için yapraklı kısım dikimden hemen önce %1 lik 1-paramenten içeren çözeltiye batırılır. Dikimden sonra sulama yapılır.  

Sonraki yıl çöğürlerin gövde filizleri devamlı alınarak uç kısımdan tek filiz halinde büyütülür. Sulama, gübreleme, ot mücadelesi gerektikçe yapılır. Ekim ayında yerden 20-30 cm yükseklikte göz aşısı yapılır. Aşılar sağlıklı, virüssüz ağaçlardan alınır. Bu aşamada da yeteri kadar büyümeyen sağlıksız çöğürler imha edilir.

İlkbaharda aşılardan çıkan filizler büyümeye başlarken anaç gövdeleri aşı noktasının 10-15 cm üzerinden kesilir. Aşı filizleri bu 15 cm lik kısma bağlanarak düzgün büyümeleri sağlanır.

Mayıs-Haziran aylarında fidanların üst kısmı yerden 50-55 cm den kesilir.

Temmuz ayında uç kısımdan çıkan fazla filizler kesilerek filiz sayısı 4 e indirilir.

Bırakılan filizlerin tek bir noktadan çıkmamış olmasına dikkat edilir. Filizler olgunlaştıktan sonra güçsüz olan filiz makasla kesilerek filiz sayısı 3 e indirilir.Ekim ayında fidanlar tarlaya dikilecek duruma gelmiştir.

Tarlaya dikimden hemen önce üstteki üç filiz gövdeden itibaren 25 cm den kesilir.

 

Fidanlar fidanlıktan tarlaya mümkün olduğunca fazla toprakla götürülmeli, nakil sırasında toprağın dağılmasını önlemek için kök kısmı plastik torbaya konularak ağızları gövdeye bağlanmalıdır.

Dikim sırasında fidanların derin dikilmemesine, toprak seviyesinin fidan kökündeki toprakla aynı seviyede olmasına dikkat edilir. Dikimi yapılan fidanlar taç kısmına kadar plastik badana boyası ile boyanır. Böylece gövdede olacak güneş yanıkları önlenir. Dikimden bir ay sonra gövdeler kalın kağıtla sarılarak kış soğuklarına karşı önlem alınır.